Verlofrechten voor werknemers in Frankrijk

Frankrijk heeft een robuust kader van werknemersverlofrechten ontworpen om work-life balance te waarborgen en steun te bieden tijdens belangrijke levensgebeurtenissen. Het begrijpen van deze policies is essentieel voor werkgevers die binnen het land opereren, aangezien deze worden gereguleerd door zowel de Labour Code als vaak worden aangevuld door collectieve arbeidsovereenkomsten (CAO's) die gunstigere voorwaarden kunnen bieden. Naleving van deze regelgeving is verplicht voor alle werkgevers.

Het navigeren door de specificaties van vakantieopbouw, observatie van feestdagen, ziektegeldvereisten en verschillende soorten bijzondere verlof vereist nauwkeurige aandacht voor detail. Deze vergoedingen vormen een fundamenteel onderdeel van de arbeidsrelatie in Frankrijk en dragen aanzienlijk bij aan het welzijn van werknemers en juridische compliance.

Jaarlijks Verlof

Werknemers in Frankrijk hebben wettelijk recht op betaald jaarlijks verlof, vaak aangeduid als congés payés. Het minimumrecht is gebaseerd op de gewerkte periode.

Opbouw: Werknemers sparen 2,5 werkdagen betaald verlof per gewerkte maand, tot maximaal 30 werkdagen (5 weken) per jaar. Deze opbouwperiode loopt doorgaans van 1 juni van het voorgaande jaar tot 31 mei van het huidige jaar.
Berekening: Het recht wordt berekend op basis van het aantal gewerkte maanden tijdens de referentieperiode. Voltijd- en deeltijdwerknemers bouwen verlof op tegen hetzelfde tarief. Afwezigheid wegens ziekte (onder bepaalde voorwaarden), zwangerschaps-/ouderschapsverlof, arbeidsongevallen en betaald verlof zelf worden over het algemeen als gewerkte tijd beschouwd voor de opbouw van verlof.
Opname van Verlof: De hoofdvakantieperiode is doorgaans tussen 1 mei en 31 oktober. Werknemers worden meestal verplicht minstens 12 aaneengesloten werkdagen van hun hoofdverlof op te nemen binnen deze periode. De werkgever stelt de volgorde en data van het verlof vast na overleg met werknemersvertegenwoordigers (indien van toepassing) en rekening houdend met gezinsituaties en anciënniteit.
Fractionering: Als het hoofdverlof (minimaal 12 werkdagen tussen mei en oktober) wordt opgesplitst, kunnen werknemers recht hebben op extra verlofdagen voor de resterende dagen die buiten deze periode worden genomen. Dit wordt “fractionering” (congés de fractionnement) genoemd.
- 3 tot 5 dagen buiten de hoofdperiode: 1 extra dag verlof.
- 6 of meer dagen buiten de hoofdperiode: 2 extra dagen verlof.
Betaling: Werknemers ontvangen hun normale salaris tijdens betaald verlof, of een bedrag gebaseerd op 1/10de van hun brutoloon tijdens de opbouwperiode, afhankelijk van wat het meest gunstig is.

Feestdagen

Frankrijk erkent een aantal feestdagen (jours fériés). Hoewel er 11 officiële feestdagen zijn, is slechts 1 mei (Dag van de Arbeid) een verplichte betaalde vrije dag voor alle werknemers, met zeer weinig uitzonderingen. Voor andere feestdagen hangt het af van de collectieve arbeidsovereenkomst of het bedrijfsbeleid of werknemers voor die dag worden betaald of moeten werken. Als een feestdag op een dag valt waarop de werknemer normaal zou werken en ze niet moeten werken, is het doorgaans een betaalde vrije dag. Werken op een feestdag (anders dan 1 mei) kan recht geven op extra betaling of vervangende vrije tijd, afhankelijk van de CAO of bedrijfsafspraak.

Hieronder de standaard feestdagen in Frankrijk, met data voor 2026:

Feestdag	Datum (2026)	Dag van de Week (2026)
Nieuwjaarsdag	1 januari	donderdag
Paasmaandag	6 april	maandag
Dag van de Arbeid	1 mei	vrijdag
Bevrijdingsdag in Europa	8 mei	vrijdag
Hemelvaartsdag	14 mei	donderdag
Pinkstermaandag	25 mei	maandag
Franse Nationale Feestdag	14 juli	dinsdag
Opname van de Heilige Maagd	15 augustus	zaterdag
Allerheiligen	1 november	zondag
Wapenstilstandsdag	11 november	woensdag
Kerstdag	25 december	vrijdag

Let op dat Alsace en Moselle twee extra feestdagen kennen: Goede Vrijdag (3 april) en St. Stevensdag (26 december).

Ziekteverlof

Wanneer een werknemer vanwege ziekte of verwonding niet kan werken, heeft hij recht op ziekteverlof (arrêt maladie).

Procedure: De werknemer moet zijn werkgever zo snel mogelijk informeren en binnen 48 uur een geneeskundig certificaat (certificat médical) van een arts sturen. Dit certificaat rechtvaardigt de afwezigheid en wijst de verwachte duur aan.
Socialezekerheidsuitkeringen: Na een wachttijd van 3 kalenderdagen heeft de werknemer recht op dagvergoedingen (Indemnités Journalières de Sécurité Sociale - IJSS) betaald door de basisziekteverzekeringsfonds (CPAM). De IJSS bedragen doorgaans 50% van het gemiddelde dagloon van de laatste 3 maanden, tot een bepaald plafond.
Aanvullende betaling door werkgever: Onder bepaalde voorwaarden (bijv. minimale anciënniteit, tijdige verzending van het medisch document) is de werkgever wettelijk verplicht de sociale zekerheidsuitkeringen aan te vullen. Deze aanvullende betaling, in combinatie met de IJSS, zorgt ervoor dat de werknemer een percentage van zijn normale salaris ontvangt. De duur en hoogte van de aanvulling door de werkgever nemen toe met de anciënniteit van de werknemer. Meestal ontvangt een werknemer na één jaar dienst 90% van zijn brutoloon voor een bepaalde periode, gevolgd door 66,66% voor een andere periode. CAO's bieden vaak gunstigere condities, zoals minder of geen wachttijd en hogere of langere aanvullingen.
Duur: De duur van ziekteverlof kan sterk variëren afhankelijk van de aard van de ziekte. Voor langdurige of ernstige ziektes kunnen werknemers recht hebben op langdurig ziekteverlof (arrêt de travail de longue durée) met specifieke regels omtrent uitkeringen en duur.

Ouderschapsverlof

Frankrijk biedt diverse soorten verlof gerelateerd aan geboorte en adoptie, zodat ouders tijd kunnen nemen om voor hun nieuwe kind te zorgen.

Ouderschapsverlof (Congé Maternité):
- Duur: De duur hangt af van het aantal te verwachten kinderen en het aantal dat de moeder al heeft.
  - Eerste of tweede kind: 6 weken voor de verwachte bevallingsdatum en 10 weken erna (totaal 16 weken).
  - Derde kind of meer: 8 weken voor en 18 weken erna (totaal 26 weken).
  - Tweelingen: 12 weken voor en 22 weken erna (totaal 34 weken).
  - Driekes of meer: 24 weken voor en 46 weken erna (totaal 70 weken).
- Betaling: Ouderschapsverlof wordt betaald via dagelijkse uitkeringen (IJSS) van de Sociale Zekerheid, berekend op basis van het gemiddelde salaris van de werknemer. De werkgever is niet wettelijk verplicht dit aan te vullen, maar sommige CAO's kunnen dit voorzien.
Vaderschaps- en Kinderopvangverlof (Congé de Paternité et d'Accueil de l'Enfant):
- Duur: Sinds juli 2021 is vaderschapsverlof 25 kalenderdagen bij een enkele geboorte en 32 kalenderdagen bij meerdere geboorten. Dit verlof moet door de werkgever worden toegekend indien aangevraagd. Het omvat een verplichte periode van 4 aaneengesloten dagen direct na de geboorte, die tegelijkertijd met de verplichte 3 geboortedagen moeten worden opgenomen (zie Andere Soorten Verlof). De resterende dagen kunnen in twee aparte periodes van minimaal 5 dagen worden opgenomen binnen 6 maanden na de geboorte.
- Betaling: Vaderschapsverlof wordt betaald via dagelijkse uitkeringen (IJSS) van de Sociale Zekerheid, vergelijkbaar met het moederschapsverlof.
Adoptieverlof (Congé d'Adoption):
- Duur: Afhankelijk van het aantal geadopteerde kinderen en het aantal kinderen dat de familie al heeft.
  - Alleenstaand kind (eerste of tweede): 16 weken.
  - Alleenstaand kind (derde of meer): 18 weken.
  - Meerdere kinderen: 22 weken.
  - Als beide ouders werken en besluiten het verlof te delen, kan de totale duur worden verlengd met 25 dagen (enkele adoptie) of 32 dagen (meerdere adoptie).
- Betaling: Adoptieverlof wordt betaald via dagelijkse uitkeringen (IJSS) van de Sociale Zekerheid.

Andere Soorten Verlof

Naast de hoofdcategorieën voorziet de Franse Labour Code en CAO's in diverse andere vormen van verlof voor specifieke omstandigheden.

Geboorteverlof (Congé de Naissance): Werknemers hebben recht op 3 werkdagen betaald verlof bij de geboorte of adoptie van een kind. Dit verlof staat los van en kan worden gecombineerd met vaderschaps- of adoptieverlof.
Rouwverlof (Congé pour Événements Familiaux): Werknemers krijgen betaald verlof bij het overlijden van een familielid. De duur varieert afhankelijk van de relatie:
- Partner, echtgenoot/echtgenote, kind: 5 dagen.
- Vader, moeder, stiefvader, stiefmoeder: 3 dagen.
- Broer, zus: 3 dagen.
- Grootouder, kleinkind: 1 dag (vaak verlengd door CAO's).
- Kinder onder 25, ongeacht leeftijd bij handicap, of persoon onder 25 die onder de zorg van de werknemer staat: 2 dagen, plus nog eens 5 dagen rouwverlof (congé de deuil).
Verlof voor huwelijk of PACS: 4 dagen voor het eigen huwelijk of PACS.
Huwelijksverlof kind: 1 dag.
Verhuisverlof: Sommige CAO's geven recht op 1 of 2 dagen voor een verhuizing.
Studieverlof (Congé de Formation Économique, Sociale et Syndicale of Congé de Formation Professionnelle): Werknemers kunnen recht hebben op verlof voor scholing, onder specifieke voorwaarden met betrekking tot anciënniteit en aard van de opleiding.
Sabbatical (Congé Sabbatique): Werknemers met voldoende anciënniteit kunnen in aanmerking komen voor verlengd onbetaald verlof (meestal 6 tot 11 maanden) voor persoonlijke projecten, mits akkoord van de werkgever of specifieke voorwaarden.
Ouderschapseducatieverlof (Congé Parental d'Éducation): Na materniteit of paternity, kunnen beide ouders voltijds of deeltijds onbetaald verlof nemen voor de verzorging van een kind onder de 3 jaar (of onder 16 bij ziekte/aandoening). Dit verlof kan maximaal één jaar duren en twee keer worden verlengd.
Verlof voor familieondersteuning (Congé de Proche Aidant): Onbetaald verlof om een ernstig ziek of gehandicapt familielid te verzorgen.